काठमाडौं। निर्वाचन आयोगले प्रतिनिधिसभा सदस्य चुनावका लागि राजनीतिक दलहरूलाई निर्देशन जारी गरेको छ। दलहरूले प्रचारप्रसार गर्न पाउने दिन शुरू हुनुअघि प्रेस विज्ञप्ति निकालेर आयोगले चुनावी प्रचारप्रसारका क्रममा पालना गर्नुपर्ने ६४ बुँदे निर्देशन सार्वजनिक गरेको हो।
फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनलाई स्वच्छ, निष्पक्ष र मर्यादित बनाउन निर्वाचन निकायले राजनीतिक दल र उम्मेदवारहरूका लागि ६४ बुँदे निर्देशन जारी गरेको छ। निर्देशनअनुसार कसैलाई उम्मेदवारी दिन, प्रचारप्रसार गर्न वा मतदान गर्नबाट रोक्ने, धम्की दिने, आर्थिक प्रलोभन देखाउने, सामाजिक बहिष्कार गर्ने, हातहतियार वा विस्फोटक पदार्थ प्रदर्शन गर्ने जस्ता कार्य कडाइका साथ निषेध गरिएको छ। मतदातालाई उपहार, नगद, जिन्सी, भोजभतेर वा अन्य प्रलोभनमार्फत प्रभाव पार्न पनि पाइने छैन।
राजनीतिक दल तथा उम्मेदवारहरूले फागुन ४ देखि १८ गतेसम्म मात्र जुलुस, आमसभा, कोणसभा र घरदैलो कार्यक्रम सञ्चालन गर्न पाउनेछन्। मतदान हुनुभन्दा ४८ घण्टा अघिदेखि मतगणना सम्पन्न नभएसम्म कुनै पनि प्रकारको प्रचारप्रसार गर्न नपाइने व्यवस्था गरिएको छ।
प्रचारप्रसारका क्रममा राष्ट्रिय एकता, सार्वभौमिकता, सामाजिक सद्भाव तथा बहुदलीय लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा आँच पुग्ने गतिविधि गर्न रोक लगाइएको छ। कुनै धर्म, जातजाति, क्षेत्र वा समुदायबीच द्वेष फैलाउने, चरित्र हत्या गर्ने वा हिंसात्मक गतिविधि उक्साउने कार्य पनि निषेध गरिएको छ।
निर्वाचन खर्च पारदर्शी बनाउन उम्मेदवारले बैंक वा वित्तीय संस्थामार्फत मात्र खर्च गर्नुपर्ने, २५ हजार रुपैयाँभन्दा बढी सहयोग छुट्टै बैंक खातामार्फत लिनुपर्ने र आयोगले मागेमा सक्कल बिल भरपाई पेश गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ। निर्वाचन परिणाम घोषणा भएको ३५ दिनभित्र आम्दानी–खर्चको विवरण बुझाउनुपर्नेछ। प्रचार सामग्रीसम्बन्धी व्यवस्थाअनुसार तोकिएको आकारको एकरङ्गे पर्चा बाहेक पोस्टर, भित्तेलेखन, ब्यानर, डिजिटल बोर्ड, फ्लेक्स वा ग्लुसाइन बोर्ड प्रयोग गर्न पाइने छैन।
निजी घरजग्गा वा सार्वजनिक स्थानमा झण्डा वा चुनाव चिन्ह राख्न घरधनी वा सम्बन्धित निकायको अनुमति आवश्यक हुनेछ। मतदानस्थलको ३०० मिटर वरिपरि राखिएका प्रचार सामग्री निषेध अवधि सुरु हुनुअघि हटाउनुपर्नेछ। मतदान र मतगणनाको प्रक्रियामा हस्तक्षेप गर्ने, नक्कली मतपत्र तयार गर्ने, मतपत्र वा मतपेटिका बिगार्ने, मतदाता परिचयपत्र कब्जा गर्ने वा मतदातालाई मतदान केन्द्र प्रवेश गर्न नदिने कार्यलाई कडा रूपमा निषेध गरिएको छ। मतदान केन्द्र र मतगणना स्थलमा अनुमति प्राप्त व्यक्तिबाहेक प्रवेश गर्न नपाइने व्यवस्था छ।
त्यसैगरी, जुलुस, आमसभा वा भेला गर्दा स्थानीय प्रशासनको अनुमति लिनुपर्ने, २४ घण्टा अगावै प्रहरीलाई जानकारी दिनुपर्ने तथा बिहान ७ बजेदेखि साँझ ७ बजेसम्म मात्र कार्यक्रम गर्न पाइनेछ। बालबालिकाको प्रयोग गर्न नपाइने र कुनै पनि प्रकारको साम्प्रदायिक विद्वेष फैलाउने प्रचार गर्न रोक लगाइएको छ।
आयोगले जारी गरेको निर्देशन उल्लङ्घन गरेमा प्रचलित संघीय कानूनबमोजिम कारबाही हुने जनाइएको छ। निर्वाचनलाई स्वच्छ, निष्पक्ष र विश्वसनीय बनाउन सबै राजनीतिक दल, उम्मेदवार तथा सरोकारवालालाई आचारसंहिता पूर्ण रूपमा पालना गर्न आयोगले आग्रह गरेको छ।
